Parochies van het vicariaat Brussel

Uit GeneaWiki Familiekunde Brussel
Ga naar: navigatie, zoeken

In parochies kunnen verschillende organisaties of personen actief zijn. Ondanks de band die ze met de parochie hebben, zijn ze toch zelfstandig. Strikt genomen vormen ze dus hun eigen archief. We noemen ze dan ook de archiefvormers.

Raadpleeg Hedendaagse parochies van het vicariaat Brussel voor een overzicht van alle parochies van het Brussels gewest.

Inhoud

Kerkfabriek

De kerkfabriek is een belangrijke archiefvormer. Ze heeft immers een eigen bestuur en werking. En omdat een kerkfabriek een openbare organisatie is, bepaalt de wet dat er verplicht een aantal documenten moeten worden aangemaakt en bewaard. Het toezicht hierop berust bij het Rijksarchief.

Het gaat om:

  • eigendomstitels;
  • de notulen of verslagen van de bestuursraad;
  • het stockregister van de stichtingen of fundaties;
  • documenten over de samenstelling van de bestuursraad;
  • boekhoudkundige stukken zoals rekeningen, begrotingen, bewijsstukken, kasboeken...;
  • stukken over het onderhoud en het beheer van de gebouwen die bestemd zijn voor de eredienst;
  • een inventaris van alle roerende en onroerende goederen waarvan de kerkfabriek eigenaar is of waarover ze kan beschikken.

Parochie zelf

De parochie zelf is ook een archiefvormer. Haar werking betreft functies die de pastoor vervult en alle aspecten die te maken hebben met de liturgie, de sacramenten en de devotie. Het pastoraal archief is een privaatrechtelijk archief, want de parochie is een privéorganisatie. De wet kan dus geen regels opleggen over documenten die moeten worden aangemaakt of bewaard. Het kerkelijk wetboek geeft wel richtlijnen over het archief van de parochie.

Moeten aangemaakt en bewaard worden:

  • het parochiezegel;
  • parochieregisters (dopen, huwelijken, overledenen);
  • bisschoppelijke brieven met betrekking tot de parochie;
  • stukken die nodig of nuttig zijn voor het functioneren van de parochie, bijvoorbeeld stukken over:
    • kerk, pastorie, kerkhof;
    • het personeel van de parochie;
    • het financieel beheer;
    • het goederenbeheer;
    • de uitoefening van de zielenzorg;
    • stukken over verenigingen, jeugdwerk, scholen, armenzorg...

Als het beheer van de goederen van de parochie niet samenvalt met dat van de kerkfabriek, moet er bijkomend een aantal documenten worden aangemaakt en bewaard. Ook het bisdom kan nog bijkomende richtlijnen opleggen en het is de bisschop die er de controle op uitoefent. In de praktijk wordt deze taak tegenwoordig toevertrouwd aan de pastoor of de parochieverantwoordelijke.

Een aantal documenten hoeft niet meer aangemaakt te worden, maar bestaande documenten moeten wel worden bewaard. Het betreft:

  • het vormselregister;
  • de status animarum (staat der zielen) met gegevens over de parochianen (soms in de vorm van een kaartenbak);
  • het liber memorialis, ofwel de kroniek van de parochie, opgesteld door de pastoor (het parochieblad vervult tegenwoordig dezelfde functie).

Verenigingen of organisaties

In het parochiearchief kan men ook documenten aantreffen van verenigingen of organisaties die verband hielden met de parochie. Denk aan broederschappen, zoals bijvoorbeeld de Broederschap der Gelovige Zielen, of de Heilig Hartbond. Het gaat hier om aparte archiefvormers omdat elke broederschap haar eigen archief creëerde, ook al is het aantal archiefstukken soms beperkt. Na de opheffing van een broederschap werd het archief ervan vaak aan de pastoor toevertrouwd en zo kwam het in het parochiearchief terecht. Hetzelfde geldt voor documenten van de parochiale school of de jeugdbeweging.

Lokaal armenbestuur

Documenten van het lokale armenbestuur treft men ook in het parochiearchief aan. In het ancien régime was het de Tafel van de Heilige Geest, die met de parochie was verbonden. Omdat deze documenten als openbaar archief worden beschouwd, worden ze vaak al in het Rijksarchief bewaard. Toch kan het voorkomen dat een aantal documenten van de armentafel nog ter plaatse aanwezig zijn. Na de Franse Revolutie werden de Tafels van de Heilige Geest afgeschaft en vervangen door de Burelen van Weldadigheid. En alhoewel dit staatsinstellingen zijn, vindt men soms ook hiervan een beperkt aantal documenten terug in het parochiearchief.

Pastoor

Het kan gebeuren dat men in een parochiearchief persoonlijke documenten van een pastoor aantreft. Als deze documenten niets te maken hebben met de uitoefening van zijn ambt, dan is het persoonlijk archief en dus geen parochiearchief. Denk bijvoorbeeld aan fotoalbums, of stukken met betrekking tot een erfenis.

Dekenaal archief

Soms treft men ook dekenaal archief aan. In feite behoort dit niet tot het parochiearchief, maar tot het archief van het dekenaat.

Geraadpleegde bronnen

De informatie op deze pagina werd grotendeels overgenomen uit: Caroline Vleugels, Beknopte handleiding voor de inventarisatie van een parochiearchief (via: Joris Colla, consulent parochiearchieven bij het KADOC, Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving).

Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten
Handelingen
Navigatie
Categorieën
Familiekunde Brussel
Hulpmiddelen